Het gebouw

Het gebouw

Het gebouw, waarin het Veenkoloniaal Museum is gehuisvest, was vroeger de Rijks Hoogere Burger School (RHBS) van Veendam.

Het was een wens en streven van predikant, schrijver en dichter Anthony Winkler Prins (1817-1908) om een scholengemeenschap op te zetten in Veendam. Daarom voegde hij eind negentiende eeuw de zeevaartschool en de Latijnse school samen. In 1910, twee jaar na zijn dood, werd zijn wens realiteit. Rijksbouwmeester J.A.W. Vrijman bouwt een imposant schoolgebouw, inclusief gymnastiekzaal en conciërgewoning. Op dat moment was het de tweede Rijks Hoogere Burger School op het platteland van Nederland.

Architectuur

Het gebouw is ontworpen in de Um 1800-stijl. Dit is een conservatieve bouwstijl met de klassieke architectuur als ideaal. Het hoogtepunt van deze stijlstroming vond plaats van 1905 tot 1914. In de Um-stijl zijn duidelijke neoclassicistische invloeden aanwezig, maar daarnaast is er een mix met Jugendstil-elementen te herkennen. De stijl wordt in Nederland ook wel de Nieuw Historiserende Stijl of de Heroriëntatie genoemd. De Um 1800-stijl is een tegenreactie op het Rationalisme. 

Gebouwen in deze stijl hebben vaak een grote omvang en vaak bezitten ze een openbare functie. Als bouwmateriaal wordt vaak natuursteen gebruikt. Kenmerkende elementen zijn klassieke ornamenten, dakruiters en erkers.

Bijzonderheden

Dit gebouw toont tal van pilasters. Dat zijn in de muur verzonken vierkante zuilen die ook in de Griekse antieke tempels vroeger al te zien waren. Het gebouw heeft een dakruiter en op het fronton een guirlande met daaronder een plaquette waarop staat geschreven ‘Hoogere Burgerschool’. De entree wordt omlijst met zandsteen met als sluitsteen het hoofd van Athena. Zij was de Griekse godin van de wijsheid, een toepasselijke keuze voor een schoolgebouw. Op het fronton is aan de linkerzijde het wapen van Veendam te zien en aan de rechterzijde de Nederlandse Leeuw. 

De entree wordt gesierd door een monumentale trapomgang met een balustrade van jugendstil krullen en decoratie. Deze jugendstil kenmerken worden, zoals eerder genoemd, vertegenwoordigd in de um 1800 stijl. Ter ere van Anthony Winkler Prins is bij de entree een Jugendstil- plaquette aangebracht ontworpen door de Friese beeldhouwer en kunstenaar Tjipke Visser (1876-1955).

In de docentenkamer is een beschoten tongewelf plafond te zien en zuilen vervaardigd van papier-stuc met bemarmering. In de negentiende eeuw werden allerlei interieurkenmerken vervaardigd van papier-stuc, het was een populair materiaal. Zo is bijvoorbeeld het plafond van Paleis Soestdijk gemaakt van papier-stuc en eveneens de ornamenten in de hal van centraal station Groningen.

Meer over het museum