• Wanneer 27 mei 2018 t/m 09 september 2018 (Europe/Amsterdam / UTC200)
  • Agenda-item aan agenda toevoegen iCal

Het Veenkoloniaal Museum in Veendam organiseert van 27 mei tot en met 9 september 2018 een tentoonstelling over de vier Holland Amerika Lijn schepen die onder de naam 'Veendam' in de vaart zijn geweest.

DDe voorloper van de HAL verkeert eind 19de eeuw in grote financiële nood en tot hun grote verbazing komt een boertje uit Groningen ze met een grote zak geld redden. Het boertje is niemand minder dan grootindustrieel Willem Albert Scholten, groot geworden in de zetmeelindustrie,  die met een bedrag van maar liefst 600.000 gulden in 1873 een aandeel neemt in de voorloper van de HAL, de Nederlandsch-Amerikaansche Stoomvaart-Maatschappij (NASM). Na het vertrek van Willem Albert in 1879 als commissaris bij de NASM, blijft zijn zoon Jan Evert nog jarenlang deze positie behouden bij de maatschappij.

Willem albert  Scholten verbindt natuurlijk wel een voorwaarde aan zijn gulle gift. Zijn naam moet aan één van de schepen verbonden worden en ook Veendam, ooit de domicilie van honderden kapiteins en de woonplaats van Lloyds Surveyor H.P. Hazewinkel  krijgt een plaats op de boeg.   

De  ‘W.A. Scholten’ wordt  in 1874 bij Napiers & Sons in Glasgow gebouwd.  Op 19 november 1887 komt de W.A Scholten in dichte mist in botsing met de Rosa Mary in de buurt van Dover en zinkt.

Een duikclub uit Dover heeft enkele jaren geleden naar het wrak gedoken en het uitvoerig gefotografeerd. Ook zijn er tal van artefacten boven water gehaald, die nog niet eerder zijn tentoongesteld. Het Veenkoloniaal Museum heeft met de presentatie in de expositie 'Veendam in de vaart' de wereldprimeur.

Veendam en de Veendam

De gemeente Veendam heeft met de  Veendamschepen altijd een bijzondere relatie gehad. Bij de tewaterlating van de Veendam II in 1923 schenkt de gemeente Veendam een oorkonde en een panoramafoto van het centrum van Veendam. Een van de salons is gedecoreerd met een groot schilderij van het Oude Verlaat te Veendam met daarop een turfschip en de molen van Tholema. Tijdens de Tweede Wereldoorlog  raakt de Veendam II zwaar beschadigd en het kost een heel jaar om haar weer in de vaart te krijgen. Bij de gelegenheid van de tweede doop in 1947 schenkt  de gemeente Veendam opnieuw een (actuele) luchtfoto van Veendam en een oorkonde. In 1953 wordt de Veendam II gesloopt en de foto en de oorkonde van 1947 aan de gemeente Veendam retour gedaan. Het schilderij van het Oude Verlaat komt in het depot van het Maritiem Museum te Rotterdam, maar verkeert helaas is slechte staat en kan niet worden geëxposeerd.

Groninger held

Willem Albert Scholten is niet de enige held binnen de voorloper van de HAL. Niemand minder dan de Farmsum geboren kapitein Geert Stenger. (1858 -1927) speelt een heldenrol als de Veendam I op 7 februari 1898 voor de kust van New York zinkt,  ondanks verwoede pogingen om het schip drijvende te houden.  Alle 212 opvarenden weten de sloepen te bereiken. Door het kordate optreden van de kapitein worden ze gered en door het Amerikaanse stoomschip St. Louis  opgepikt en in New York aan land gezet. Kapitein Strenger gaat, nadat hij het schip in de brand heeft gestoken om als baken voor het overige scheepvaartverkeer te dienen, als laatste van boord.

Het optreden van kapitein Geert Stenger van de Veendam I haalt wereldwijd de krant: hij coördineert het reddingswerk en verlaat -nadat zijn medeofficieren daar bij herhaling op aandringen - als laatste opvarende het zinkende schip. Stenger ontvangt voor zijn moedige en beheerste optreden de gouden medaille van de Zuid-Hollandse Maatschappij tot het Redden van Schipbreukelingen.